Z Tirano na 2 253 m: widok z pociągu Bernina
Jazda pociągiem to powód całego dnia i trwa około dwóch do dwóch i pół godziny. Pociąg wspina się od winnic Tirano do jeziora ponad granicą lasu, a potem zjeżdża do Engadyny. Poniżej opisujemy widoki po kolei od włoskiego końca i podpowiadamy, jak dobrze je zobaczyć.
Linia zbudowana, by wspinać się bez zębatki
Linię Bernina Kolei Retyckiej otwarto w 1910 roku. Biegnie z Tirano we Włoszech przez przełęcz Bernina do St. Moritz. Należy do najbardziej stromych kolei świata, które wspinają się na zwykłych kołach, bez zębatki pośrodku toru.
Oferta Frigerio Viaggi liczy 55 tuneli i 196 mostów, przy nachyleniu do 70 promili. Razem z linią Albula trasa jest od 2008 roku na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Wycieczki jeżdżą nią w obu kierunkach. TaoTravel i Frigerio zwykle zjeżdżają z St. Moritz do Tirano, podobnie jak Autostradale. Milano Art Discovery i LUCAfromITALY wjeżdżają z Tirano w górę, więc kolejność się odwraca, ale widoki zostają te same.
Tirano i spirala w Brusio
Tirano leży na wysokości około 430 m w Valtellinie, włoskiej dolinie winiarskiej z tarasowymi zboczami. Grupa Frigerio zatrzymuje się tu krótko przy sanktuarium Madonny i na starym mieście, zanim autokar ruszy w drogę powrotną.
Wkrótce za szwajcarską granicą pociąg dociera do wiaduktu spiralnego w Brusio. Tor zatacza pełne koło na kamiennych łukach i przechodzi pod samym sobą, żeby zyskać wysokość w wąskiej dolinie.
Większość wycieczek autokarowych, które kończą się w Tirano, daje tam tylko krótki postój, na TaoTravel dziesięć minut. LUCAfromITALY daje około godziny na obiad przed wejściem do pociągu, czyli najdłużej z całej piątki.
Ze środka pociągu spiralę trudno ogarnąć, bo jesteś jej częścią. Wypatruj chwili, gdy wagony z przodu pojawią się obok ciebie na łuku. To najlepszy znak, że jedziesz pętlą.
Poschiavo i dolna część doliny
Powyżej Brusio linia biegnie przez Val Poschiavo, włoskojęzyczną dolinę w granicach Szwajcarii. Łąki i las pokrywają zbocza nad domami, a pociąg jedzie tuż obok nich.
Poschiavo to główne miasteczko doliny, z placem otoczonym starymi kamiennymi budynkami. Pociąg staje tu na chwilę, ale wycieczki nie wysiadają, więc ten odcinek służy do patrzenia, a nie do długiego fotografowania.
Za miasteczkiem linia okrąża małe jezioro Poschiavo. Dolina się tu rozszerza, a w spokojny dzień woda odbija zbocza. Przesiądź się na stronę wagonu od jeziora, bo brzeg biegnie tuż przy torze.
Dno doliny przez większość roku pozostaje zielone. Dzięki temu dolny odcinek to spokojna rozgrzewka przed wielką wspinaczką i dobry moment, żeby usadowić się wygodnie i otworzyć okno, jeśli twój pociąg na to pozwala.
Alp Grüm i lodowiec Palü
Ponad lasem linia wspina się ciasnymi zakrętami do Alp Grüm, małej stacji zawieszonej nad doliną. Stąd widać lodowiec Palü, który zwisa na przeciwległym zboczu, a pod nim jezioro Palü.
Milano Art Discovery to jedyna wycieczka na tej stronie, która tu wysiada. Grupa idzie na krótki spacer oznakowanymi szlakami, a potem wsiada do późniejszego pociągu, więc lodowiec oglądasz bez szyby przed oczami.
Spacer na Alp Grüm, potem dalej na szczyt
Milano Art Discovery zatrzymuje się na Alp Grüm, żeby pokazać lodowiec Palü, i ma ocenę 4,8 z 4 900+ opinii. Jest dostępna tylko na GetYourGuide.
Spacer jest łagodny, ale stacja leży wysoko i wiatr bywa zimny. Załóż buty z dobrą podeszwą, bo poza latem ścieżka może być mokra albo zaśnieżona.
Lago Bianco i szczyt na 2 253 m
Za Alp Grüm pociąg wjeżdża na otwarty płaskowyż przełęczy. Obok toru rozciąga się Lago Bianco. Latem jest mlecznoturkusowe, zimą białe pod śniegiem i lodem.
Najwyższy punkt linii leży przy stacji Ospizio Bernina, na wysokości około 2 253 m. Ponad granicą lasu są już tylko skały i woda, a jest dużo zimniej niż w dolinie, z której przyjechałeś.
Dlatego nasza lista rzeczy na przejazd przez granicę zaczyna się od ciepłej warstwy, nawet latem. Powietrze wydaje się też rzadsze, a oferty ostrzegają osoby podatne na chorobę wysokościową.
W dół obok Montebello i Morteratsch
Po stronie Engadyny linia mija stację Bernina Diavolezza, skąd zaczyna się opcjonalny obiad w górach u Frigerio. Wkrótce potem pociąg pokonuje zakręt Montebello.
Zakręt otwiera widok w górę doliny na lodowiec Morteratsch i szczyty masywu Bernina. Trwa to minutę albo dwie, więc miej aparat gotowy przed łukiem.
Stamtąd tor schodzi przez modrzewiowy las do Pontresiny i dalej do St. Moritz. O samym miasteczku pisze nasz poradnik o twoim czasie w St. Moritz, w tym o tym, co mieści się w krótkim postoju.
Po której stronie usiąść
Recenzenci się nie zgadzają. Jeden zachwala lewą stronę, inny prawą. Obaj mają po części rację, bo linia kręci tak często, że widok wiele razy zmienia stronę.
W czerwonym pociągu regionalnym w 2. klasie okna się otwierają, więc możesz przejść na tę stronę, po której jest widok. Ta swoboda to jeden z najmocniejszych argumentów za czerwonym pociągiem, jak wyjaśnia nasze porównanie wagonu panoramicznego i czerwonego pociągu.
W wagonie panoramicznym Frigerio miejsca są gwarantowane, ale nie przydzielane z góry, a szklany dach pokazuje obie strony naraz. Ceną są odbicia, bo te okna się nie otwierają.
Chmury mogą zasłonić lodowce i szczyty każdego dnia, a śnieg zmienia wygląd całej przełęczy. Żadna wycieczka nie może obiecać widoków, więc pogodny dzień traktuj jak szczęście. Nasza strona o najlepszej porze na wyjazd opisuje, jak światło zmienia się w ciągu roku.
Taniej wyjdzie dzień z TaoTravel za ~138 €, który przejeżdża tę samą linię czerwonym pociągiem z otwieranymi oknami. Porównanie cen zestawia obok siebie wszystkie pięć wycieczek.